Trwałość tarasu zależy w znacznie większym stopniu od tego, co dzieje się pod deskami, niż od samych desek. Nawet najlepszy materiał na powierzchni tarasu nie obroni się przed nierównym osiadaniem, zastojami wody czy pracą gruntu, jeśli podłoże zostanie przygotowane po łebkach. Poniżej opisujemy cały proces krok po kroku – od pierwszego wykopu, przez drenaż, aż po montaż rusztu pod deski.
Rodzaje podłoża pod taras. Jakie – i kiedy – sprawdza się najlepiej?
Sposób przygotowania gruntu zależy w dużej mierze od tego, z jakim podłożem mamy do czynienia na starcie. Grunt piaszczysty i przepuszczalny to najwygodniejszy punkt wyjścia – woda opadowa sama znajduje drogę w głąb, a ryzyko zastoin jest niewielkie. Gorzej wygląda sytuacja na gruntach gliniastych i ciężkich, które słabo przepuszczają wodę i są bardziej podatne na pęcznienie oraz kurczenie się przy zmianach wilgotności – w takich warunkach warstwa drenująca i odpowiednie odprowadzenie wody stają się absolutną koniecznością, a nie dodatkiem. Działki na spadku terenu, częste w wielu regionach kraju, wymagają z kolei dodatkowego przemyślenia poziomowania i ewentualnych murków oporowych, zanim w ogóle przystąpi się do właściwych prac pod taras.
Prace ziemne – od czego zacząć
Zdjęcie warstwy urodzajnej i głębokość wykopu
Pierwszym krokiem jest zawsze zdjęcie warstwy urodzajnej gleby (humusu) wraz z korzeniami roślin i resztkami organicznymi – ta warstwa nie ma żadnej nośności i z czasem ulega dalszemu rozkładowi, co prowadzi do osiadania całej konstrukcji. W typowych warunkach humus sięga 15-20 cm głębokości, choć na niektórych działkach bywa grubszy. Pod całą powierzchnią tarasu warto wykopać nieco głębiej niż wynosi sama warstwa urodzajna, zostawiając miejsce na podbudowę – łącznie wykop sięga zwykle 25-35 cm w zależności od rodzaju gruntu i grubości planowanych warstw podsypki.
Zagęszczenie podłoża
Zagęszczenie dna wykopu to etap, który najczęściej bywa pomijany lub robiony pobieżnie – a mści się dopiero po roku lub dwóch, w postaci nierówności, zapadnięć i szczelin przy krawędziach tarasu. Dno wykopu powinno zostać zagęszczone zagęszczarką płytową jeszcze przed nasypaniem pierwszej warstwy kruszywa, a każdą kolejną warstwę podbudowy zagęszcza się osobno, warstwa po warstwie, zamiast zasypywać wykop jednorazowo i zagęszczać go tylko na powierzchni.
Warstwy podbudowy
Typowa podbudowa pod taras na gruncie składa się z kilku warstw układanych naprzemiennie z zagęszczaniem. Najniżej układa się kruszywo łamane o frakcji 0-31,5 mm, które tworzy nośną, stabilną bazę. Na tej warstwie rozkłada się geowłókninę separacyjną – jej zadaniem jest oddzielenie kruszywa od gruntu rodzimego, żeby warstwy się z czasem nie przemieszały, a dodatkowo ogranicza to przerastanie chwastów od spodu. Na wierzchu układana jest cieńsza warstwa piasku stabilizującego, na której docelowo osadza się już legary lub podpory pod deski.
Drenaż i odprowadzenie wody – najczęstsze błędy
Woda, która nie ma gdzie odpłynąć, to najczęstsza przyczyna problemów z tarasami na gruncie – zarówno drewnianymi, jak i kompozytowymi. Podstawą jest zachowanie odpowiedniego spadku terenu, zwykle 1-2%, w kierunku od budynku, tak aby woda opadowa nie kierowała się w stronę elewacji ani fundamentów. Przy gruntach słabo przepuszczalnych dobrym rozwiązaniem bywa dodatkowy drenaż liniowy wzdłuż krawędzi tarasu przylegającej do domu, odprowadzający wodę do systemu odwodnienia działki. Częstym błędem jest też zasypywanie warstwy drenującej zbyt drobnym materiałem, który z czasem się zapiaszcza i traci swoją funkcję – warstwa odwadniająca powinna zachować przepuszczalność przez cały okres użytkowania tarasu, nie tylko bezpośrednio po budowie.
Ruszt i legary pod deski kompozytowe
Gdy podłoże jest już zagęszczone i wypoziomowane, przychodzi czas na konstrukcję nośną, na której faktycznie spoczywają deski tarasowe kompozytowe. Legary – kompozytowe lub aluminiowe – układa się na podkładkach poziomujących, które dodatkowo pozwalają skorygować drobne nierówności podłoża bez konieczności ponownych prac ziemnych. Rozstaw legarów zależy od konkretnego systemu i producenta desek, ale najczęściej mieści się w przedziale 30-40 cm w osiach, a przy większym obciążeniu użytkowym (np. tarasy przy jacuzzi) bywa zagęszczany dodatkowo. Cały ruszt powinien być podniesiony na tyle nad podłożem, żeby zapewnić swobodną wentylację od spodu – to warunek, od którego zależy żywotność całej konstrukcji, niezależnie od tego, jak starannie przygotowano samo podłoże.
Grunt pod deski a grunt pod płyty tarasowe – czym się różni przygotowanie
Warto zaznaczyć, że przygotowanie podłoża pod deski kompozytowe na legarach różni się nieco od przygotowania gruntu pod płyty tarasowe, zwłaszcza układane na wspornikach lub bezpośrednio na podsypce. Płyty, szczególnie te większych formatów, przenoszą obciążenie punktowo lub liniowo w inny sposób niż deski rozłożone na gęstym ruszcie legarów, co często wymaga nieco grubszej i lepiej ustabilizowanej warstwy podbudowy. Jeśli ktoś rozważa oba rozwiązania na etapie planowania, dobrze jest ustalić wybór materiału przed rozpoczęciem prac ziemnych – zmiana koncepcji już po zagęszczeniu podłoża zwykle oznacza częściowe powtórzenie całego etapu.
Inspiracje – jak wygląda gotowy taras na gruncie?
Sam opis etapów budowy nie zawsze oddaje, jak różnorodnie można zaaranżować gotowy taras na gruncie – w zależności od wielkości działki, układu domu i wybranego materiału efekt końcowy bywa bardzo zróżnicowany. Dlatego warto szukać inspiracji na tarasy z desek kompozytowych – pokazują one, jak ten sam proces przygotowania podłoża prowadzi do bardzo różnych, dopasowanych do konkretnej działki rozwiązań – od niewielkich tarasów przy domu po rozbudowane układy łączące kilka stref użytkowych.
Podsumowanie
Taras na gruncie, mimo że z zewnątrz wygląda na prostą konstrukcję, wymaga kilku etapów wykonanych w odpowiedniej kolejności – od zdjęcia humusu i zagęszczenia podłoża, przez warstwy podbudowy i drenaż, aż po sam ruszt pod deski. Pominięcie lub uproszczenie któregokolwiek z tych kroków rzadko widać od razu – problemy z reguły pojawiają się dopiero po jednym lub dwóch sezonach użytkowania, kiedy poprawki są już znacznie trudniejsze i droższe niż solidne przygotowanie gruntu na starcie.